Дұрыс тамақтануды қалай қолжетімдірек, нақтырақ және жергілікті қауымдастықтардың қажеттіліктеріне сай етуге болады? Бұл сұрақ Астанадағы Өnergy Creative Hub базасында 17–19 қыркүйекте өткен NutrIX 2026 — Интеллектуалды тамақтану және дербестендірілген денсаулық сақтау саласындағы азық-түлік жүйелері жөніндегі халықаралық конференциясының негізгі тақырыбына айналды.
Nazarbayev University ұйымдастырған конференция АҚШ, Сингапур, Италия, Ұлыбритания, Өзбекстан, Қырғызстан және Таиландтан келген 20-дан астам халықаралық сарапшыны, сондай-ақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (WHO) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (FAO) өкілдерін біріктірді. Зерттеушілер, дәрігерлер, тамақтану, медицина, қоғамдық денсаулық сақтау, деректерді талдау, технологиялар және азық-түлік жүйелері саласындағы мамандар, студенттер мен мемлекеттік институттардың өкілдері заманауи зерттеулер мен цифрлық құралдардың тамақтану және аурулардың алдын алу саласындағы жаңа тәсілдерді қалай қалыптастыра алатынын талқылады.
Конференция барысында ғылыми білімді Орталық Азияның нақты жағдайларында қолдануға ерекше назар аударылды. Әлеуметтік желілерде тамақтану мен денсаулық туралы ақпараттың көптігі жағдайында қатысушылар ғылыми дәлелдерге негізделген тәсілдің, сапалы деректердің және ғылым, медицина, мемлекет пен индустрия арасындағы өзара іс-қимылдың маңызын атап өтті.
«Біз бұл конференцияны өте қарапайым, бірақ ауқымды сұрақтан бастадық: дұрыс тамақтануды қалай қолжетімді етуге, оны біздің халқымыздың ерекшеліктерін ескере отырып неғұрлым дәл ұйымдастыруға және сонымен бірге азық-түлік жүйелері мен климаттың өзгеруіне байланысты қазіргі сын-қатерлер жағдайында оны неғұрлым тұрақты етуге болады?» — деді Dr. Mei-Yen Chan, Nazarbayev University Медицина мектебінің профессоры, Өnergy Creative Hub Food Lab жетекшісі.
Талқылаулар Қазақстанның тамақтану және аурулардың алдын алу саласындағы өзекті міндеттерімен де байланысты болды. Виталий Койков, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің кеңесшісі, тұзды шамадан тыс тұтынуды елдегі негізгі мәселелердің бірі ретінде атап өтіп, әсіресе балалар үшін неғұрлым салауатты тамақтану ортасын қалыптастыру қажеттігін атап өтті.
Қазақстанда білім беру ұйымдарына арналған жаңа стандарт енгізілуде. Ол мектептегі тамақтанудағы қант пен тұз мөлшерін азайтуды, сондай-ақ көкөністер, жемістер және сүт өнімдерінің үлесін арттыруды көздейді. NutrIX 2026 қатысушылары мұндай тәсілдерді одан әрі дамыту үшін халықтың тамақтану әдеттері туралы неғұрлым нақты деректер мен жасанды интеллект пен үлкен деректерді талдаудан бастап, тамақтану саласындағы цифрлық шешімдерге дейінгі заманауи құралдарды пайдалану қажет екенін атап өтті.
Осындай шешімдердің бірі — Nazarbayev University жанындағы Central Asia Food Innovation Lab әзірлеген Орталық Азиядағы алғашқы цифрлық азық-түлік атласы. Жаңа ресурс тамақтану әдеттерін неғұрлым егжей-тегжейлі зерттеуге және жергілікті халықтың ерекшеліктерін ескеретін тамақтану тәсілдерін әзірлеуге негіз қалыптастырады.
Конференцияның тағы бір нәтижесі Nazarbayev University мен University of Washington жанындағы Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) арасында Өзара түсіністік туралы меморандумға қол қою болды. Тараптар аурулар ауыртпалығын бағалау, болжам жасау, араласулардың тиімділігін талдау және денсаулық көрсеткіштері саласындағы құзыреттерді дамыту бағыттарында ынтымақтастықты жолға қоюды жоспарлап отыр. Келісім бірлескен зерттеулер мен жарияланымдарды, білім беру және ағартушылық жобаларды, тәлімгерлік бағдарламалар мен техникалық оқытуды ұйымдастыру мүмкіндігін де қарастырады.
Осылайша, NutrIX 2026 зерттеулер, технологиялар мен деректерді пайдалана отырып, тамақтану мен денсаулыққа қатысты неғұрлым дәл, тұрақты және жергілікті қажеттіліктерге бағытталған тәсілдерді қалыптастыру мақсатында түрлі салаларды біріктіретін алаңға айналды.
NU Impact Foundation Nazarbayev University-де NutrIX конференциясының алғаш рет өткізілуіне қолдау көрсетті. Конференция Астанадағы инновациялық және креативті хаб — Өnergy Creative Hub алаңында өтті.
Фонд үшін мұндай бастамаларды қолдау — зерттеулерді, инновацияларды және пәнаралық ынтымақтастықты дамытуға қосылған үлес. Олар ғылыми білім мен жаңа технологияларды нақты қоғамдық әсері бар шешімдерге айналдыруға мүмкіндік береді.